Czy przysługuje mi odszkodowanie za zniszczenia spowodowane przez powódź?

W ostatnich latach zjawisko powodzi stało się coraz bardziej dotkliwym problemem na terenie Polski, zwłaszcza w regionach południowo-zachodnich, takich jak Dolny Śląsk, Opolszczyzna czy Śląsk. Ulewne deszcze i gwałtowne wezbrania rzek powodują znaczne straty materialne. Wielu poszkodowanych zastanawia się, czy istnieje możliwość dochodzenia odszkodowania za szkody wywołane przez żywioł.

Powódź jako siła wyższa – czy zawsze można ubiegać się o odszkodowanie?

Powódź jest klasyfikowana jako klęska żywiołowa, będąca efektem działania siły wyższej. W związku z tym, ustawodawca nie przewiduje automatycznego prawa do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za szkody wynikłe z powodzi. Jednak istnieją pewne wyjątki od tej zasady, wynikające z naruszeń przepisów ustawy przez osoby odpowiedzialne za utrzymanie infrastruktury wodnej. Zgodnie z art. 222 ust. 3 Prawa wodnego, właściciele gruntów, które zostały zalane podczas powodzi, mogą ubiegać się o odszkodowanie, pod warunkiem, że powódź była wynikiem nieprzestrzegania przepisów prawa przez właściciela wód lub urządzeń wodnych. W takim przypadku odpowiedzialność wynika nie z samej powodzi, ale z zaniedbania obowiązków przez odpowiednie podmioty. 

Kiedy właściciel gruntu może żądać odszkodowania?

Zalanie gruntu w kontekście prawnym definiowane jest jako czasowe pokrycie wodą terenu, który normalnie nie jest zalewany (art. 16 pkt 43 Prawa wodnego). W przypadku, gdy do zalania dochodzi wskutek zaniedbań ze strony właściciela wód lub urządzeń wodnych, właściciel gruntu ma prawo dochodzić odszkodowania. Zaniedbania te mogą dotyczyć między innymi niewłaściwego zarządzania ryzykiem powodziowym lub braku utrzymania urządzeń melioracyjnych. W praktyce oznacza to, że jeśli np. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które zarządza śródlądowymi wodami płynącymi będącymi własnością Skarbu Państwa, nie dopełni swoich obowiązków, poszkodowany właściciel gruntu może wystąpić o naprawę szkód. Przykłady takich zaniedbań mogą obejmować nieutrzymywanie odpowiednich wałów przeciwpowodziowych lub urządzeń wodnych. 

Zakres odszkodowania – co obejmuje rekompensata? 

Odszkodowanie, którego można domagać się na podstawie przepisów Prawa wodnego, obejmuje nie tylko rekompensatę za bezpośrednie straty materialne, ale również utracone korzyści. Na przykład, jeśli zalanie gruntu spowodowało przerwanie działalności gospodarczej, można ubiegać się o zwrot utraconych zysków. Co istotne, roszczenia te dotyczą wszystkich gruntów, nie tylko rolniczych, a także budynków, w tym mieszkalnych. Odszkodowanie za zalanie w polderze Osobnym przypadkiem są sytuacje, gdy do zalania gruntu dochodzi w obrębie polderu przeciwpowodziowego. W takich przypadkach, zgodnie z art. 222 ust. 4 Prawa wodnego, właściciel gruntu może dochodzić roszczeń dopiero po wyczerpaniu administracyjnych procedur, w tym uzyskaniu decyzji od właściwego wojewody. 

Kiedy kodeks cywilny znajduje zastosowanie? 

Jeśli zalanie gruntu nie jest bezpośrednio regulowane przepisami Prawa wodnego, możliwe jest oparcie roszczeń o przepisy Kodeksu cywilnego, zwłaszcza art. 417 k.c. Przykładem takiego zastosowania może być sytuacja, w której to inny podmiot, a nie właściciel wód czy urządzeń wodnych, dopuścił się zaniedbań prowadzących do szkody. W jednym z wyroków z 2017 roku (sygn. akt II CSK 401/16), Sąd Najwyższy uznał, że województwo może odpowiadać za szkody spowodowane przez zaniedbanie obowiązku utrzymania urządzeń melioracyjnych.

Przedawnienie roszczeń o odszkodowanie 

Poszkodowani właściciele gruntów powinni pamiętać, że roszczenia o naprawienie szkód wynikłych z zaniedbań w zakresie utrzymania urządzeń wodnych lub przestrzegania przepisów ustawy przedawniają się po 2 latach od momentu wystąpienia szkody. Ważne jest zatem, aby szybko podjąć działania w celu uzyskania odszkodowania.

Podsumowanie 

Odszkodowanie za zniszczenia spowodowane przez powódź nie jest automatycznie przysługującym prawem, jednak w przypadku, gdy szkoda wynika z zaniedbań właścicieli wód lub urządzeń wodnych, istnieje możliwość dochodzenia swoich praw. Warto pamiętać, że procesy te mogą być skomplikowane, dlatego wskazane jest skorzystanie z pomocy prawnej, aby skutecznie dochodzić roszczeń zarówno na podstawie Prawa wodnego, jak i Kodeksu cywilnego. Jeśli ucierpiałeś w wyniku powodzi, nasza kancelaria pomoże Ci przejść przez skomplikowany proces dochodzenia odszkodowania. Skontaktuj się z nami, aby uzyskać profesjonalne wsparcie.